معرفی جامع و کامل رشته مهندسی معدن

معرفی جامع و کامل رشته مهندسی معدن

معرفی رشته مهندسی معدن

مهندسی معدن (به انگلیسی: Mining engineering) مجموعه علوم و فنونی است که از اکتشاف یک کانسار (ذخیره معدنی با ارزش اقتصادی) آغاز و تا فرآوری آن ادامه می‌یابد. این رشته قدیمی‌ترین رشته مهندسی دانشگاهی است و در انگلستان پایه گذارده شده‌است. به علت شرایط سخت کاری، یکی از ۱۰ حرفه دشوار جهان شناخته شده است.
به نقل از نشر مهر و ماه،مهندسی معدن را می توان يکی از معدود علوم مهندسی به شمار آورد که با بسياری رشته ها و گرايش های مهندسی و علوم پايه واحدهای مشترک دارد. يک مهندس معدن بايد نقشه بردار، آشنا به محيط زيست و اطلاعات ماهواره ای بوده و توانايی کار با دستگاه GPS و دستگاه های آناليز شيميايی را داشته باشد. مهندسی معدن به ترتيب ارتباط بسيار نزديکی با رشته های مهندسی نقشه برداری ، مهندسی زمين شناسی، مهندسی اکتشاف نفت، مهندسی محيط زيست و منابع طبيعی، مهندسی مواد (متالورژی)، مهندسی عمران، مهندسی مکانيک، مهندسی برق، مهندسی شيمی و مهندسی صنايع دارد.

 زمينه های فعاليت يک مهندس معدن

 کار مهندس معدن را می توان در مراحل زیر خلاصه کرد: 

پی جویی
اکتشاف
استخراج
فرآوری

در مرحله اول که کسب اطلاعات اولیه است، مهندس معدن به کمک برخی از متخصصان دیگر به بررسی اولیه و تصمیم در مورد نوع کانی و محل اکتشاف معادن می پردازد. برای این کار از روش های مختلفی مانند مشاهده، آزمایشات فیزیکی، نقشه برداری، نمونه برداری و … استفاده می شود.

مرحله اکتشاف شامل اکتشاف مقدماتی، نیمه تفضیلی و تفضیلی می باشد که در هر مرحله مهندس معدن با بررسی روند کار، نوع اکتشافات و برآورد هزینه ها در مورد ادامه دادن یا ندادن کار تصمیم می گیرد.

در عملیات استخراج معادن، مهندس معدن باید عوامل زیادی از جمله شرایط اقتصادی، فنی، نحوه حمل و نقل مواد و … را مورد بررسی قرار دهد. استخراج معدن، عملیات‌ حفاری‌ و آتشباری‌ به‌ منظور خردکردن‌ سنگ‌، بارگیری‌ و باربری‌ و در اغلب‌ اوقات‌ سنگ‌شکنی‌ به‌ منظور رساندن‌ ابعاد سنگ ها به‌ اندازه‌ مناسب‌ است‌.  مهندس معدن بهترین راه برای استخراج مواد خام از معدن را با استفاده از روش های انفجار وحفاری پیدا می کند. عملیات استخراج در معادن به دو صورت روباز یا زیرزمینی انجام می گیرد که با توجه به عوامل مختلف در مورد نوع آن تصمیم گیری می شود.

در بخش فرآوری نیز که در کارخانه های خالص سازی مواد خام به منظور تهیه خاک، سنگ و سایر مواد معدنی مورد نیاز صنایع مختلف صورت می گیرد، مهندس معدن نقش فعال و اساسی دارد.

 محدوده کار مهندس معدن :

محدوده کار يک مهندس معدن فقط محيط معدنی محدود نمی باشد. علاوه بر عضويت در نظام مهندسی معدن و گرفتن مسوليت فنی معادن، مهندس های معدن می توانند در زمينه های بسيار گسترده ای مانند اجرای پروژه های سدسازی، طراحی و اجرای فضاهای زيرزمينی مانند تونل، مترو و کانال های انتقال آب، طراحی و اجرای حفاری های سطحی نظير جاده های کوهستانی، اکتشافات ژئوتکنيکی، صنايع نفت و گاز و در سازمان ها و ارگان هايی نظير وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نفت در زمينه ی اکتشاف و حفاری، وزارت نيرو در زمينه ی آب، وزارت راه و ترابری، سازمان های فضايی، سازمان انرژی اتمی در زمينه اکتشاف اورانيوم و … فعاليت نمايند. به اين دليل که مهندس های معدن توانايی بسيار زيادی در حيطه زمين شناسی و علوم زمين دارند، بنابراين می توانند فعاليت های گسترده ای در کارهای اجرايی و عمرانی نيز داشته باشند.

گرایش‌ اکتشاف‌ معدن‌ گرایش‌ استخراج‌ معدن‌ گرایش های مهندسی معدن چه دانشگاه هایی دانشجوی مهندسی معدن را پذیرش می کنند وظایف مهندس معدن مهندسی معدن در کشور با مشکلاتی روبرو است معرفی رشته های دانشگاهی معرفی رشته مهندسی معدن معرفی رشته محدوده کار مهندس معدن زمينه های فعاليت يک مهندس معدن دشواری شغل مهندسی معدن برای خانم ها دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ اکتشاف‌ معدن حقوق و درآمد رشته مهندسی معدن توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه ی رشته ی مهندسی معدن

 توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه ی رشته ی مهندسی معدن:

 

مهارت تحلیلی قوی و رویکرد خلاقانه در حل مسائل
دانش عالی در خصوص سنگها و مواد معدنی
دانش عالی در ریاضیات و زمین شناسی
مهارت استفاده از برنامه های طراحی کامپیوتری
مهارت ارتباطی و ارائه مطالب در حد خوب
توانایی اولویت بندی و برنامه ریزی موثر مهارت بودجه ریزی
به روز بودن و آگاهی از آخرین پیشرفت ها در این زمینه
مهارت کار تیمی
آگاهی از مسائل مربوط به سلامت و ایمنی  در کار

 رشته ی مهندسی معدن شامل دو گرایش می باشد:

گرایش‌ اکتشاف‌ معدن‌:
مهندس‌ معدن‌ در گرایش‌ اکتشاف‌ پس‌ از کشف‌ معدن‌، نوع‌ و شکل‌ مواد معدنی‌ را تعیین‌ کرده‌ و به‌ ارزیابی‌ اقتصادی‌، میزان‌ ذخیره‌ و همچنین‌ چگونگی‌ استخراج‌ منابع‌ معدنی‌ می‌پردازد. در این‌ گرایش‌ دانشجویان‌ درباره‌ مکانیک‌ سنگ‌، زمان‌شناسی‌ ساختمانی‌، ژئوفیزیک‌ و زمین‌شناسی‌ معدنی‌ مطالعه‌ می‌کنند.
 دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ اکتشاف‌ معدن :
اصول‌ استخراج‌ معدن‌، برداشت‌ زمین‌شناسی‌، کانی‌شناسی‌ توصیفی‌، سنگ‌شناسی‌ ، کارتوگرافی‌ و کاربرد عکس‌های‌ هوایی‌، کانی‌شناسی‌ نوری‌، مینرالوگرافی‌، زمین‌شناسی‌ ایران‌، تجزیه‌ مواد معدنی‌، ژئوفیزیک‌ اکتشافی‌، حفاری‌ اکتشافی‌، چاه‌پیمایی‌، ژئوشیمی‌ اکتشافی‌، ژئوتکنیک‌، آب‌های‌ زیرزمینی‌، نقشه‌برداری‌ معدنی‌، ارزیابی‌ ذخایر معدنی‌.

 گرایش‌ استخراج‌ معدن‌:
گرایش‌ استخراج‌ شامل‌ عملیات‌ حفاری‌ و آتشباری‌ به‌ منظور خردکردن‌ سنگ‌، بارگیری‌ و باربری‌ و در اغلب‌ اوقات‌ سنگ‌شکنی‌ به‌ منظور رساندن‌ ابعاد “کان‌سنگ‌” به‌ اندازه‌ مناسب‌ است‌. این‌ عملیات‌ می‌تواند در معادن‌ روباز، زیرزمینی‌ و در موارد محدودی‌ در دریا انجام‌ گیرد.

وظایف مهندس معدن

قبل از شروع کار در یک معدن، مهندس معدن باید با نقشه برداران معادن برای تصمیم گیری در خصوص صرفه اقتصادی داشتن آن معدن همکاری کند. برای این کار مهندس معدن باید اقدامات زیر را انجام دهد :

  • استفاده از تکنیک های نقشه برداری زمین برای ترسیم طرح جغرافیایی معدن
    نظارت بر ساخت تونل ها در عملیات حفاری
    حفر زمین و تهیه نمونه از سنگ و خاک برای آزمایش
    انتخاب بهترین راه برای انتقال مواد معدنی به کارخانه های فرآوری
    ساخت مدل های کامپیوتری از معدن و مواد داخل آن
    ارائه پیشنهاد به مشتریان در خصوص نحوه ادامه کار
مطلب پیشنهادی :
معرفی جامع و کامل رشته داروسازی

مهندس معدن می تواند در سازمان های دولتی مانند وزارت صنایع، وزارت نفت، وزارت نیرو، وزارت راه، راه آهن و مترو، انرژی اتمی، آزمایشگاه های مواد معدنی، شرکت های تولید مواد معدنی، تامین تجهیزات، تحقیق و توسعه و مشاوره ای و سایر شرکت های فعال در حوزه معدن و زمین شناسی فعالیت کند. مهندس معدن می تواند در یک زمینه مشخص مانند مواد منفجره یا ایمنی و سلامت تخصص پیدا کرده و یا با کسب تجربه کافی مدیر پروژه یا مدیر عملیاتی بشود.
در صورت داشتن تجربه کافی و سرمایه زیاد مهندسان معدن می توانند به طور شخصی در حوزه معدن شرکت تاسیس کرده و فعالیت نمایند.
علیرغم غنی بودن ایران از معادن مواد معدنی مختلف و بودن بستر مناسب برای بخش معدن، پیشرفت مناسب و کافی در بخش های مختلف این حوزه در کشور صورت نگرفته است. این موضوع باعث محدود بودن تعداد شرکت های معدنی و در نتیجه فرصت های شغلی برای مهندسان معدن شده است. بنابراین در صورتی که توجه ویژه ای به بخش معدن بشود و شرایط لازم برای رشد و پیشرفت آن فراهم آید، می توان امیدوار بود وضعیت بازارکار مهندسی معدن نیز بهبود یابد.

مهندسی معدن در کشور با مشکلاتی روبرو است:

  • دشواری شغل مهندسی معدن برای خانم ها
        پایین بودن بهره وری عملیات معدن به دلیل عدم استفاده صحیح از جدیدترین روش ها و تجهیزات در این حوزه
        حجم زیاد دانشجویان و فارغ التحصیلان رشته مهندسی معدن و عدم تناسب آن با فرصت های شغلی موجود و در نتیجه بیکاری تعداد زیادی از آنها
        ناچیز بودن کارهای پژوهشی در این حوزه
        شغل مهندسی معدن در کشورهایی مثل آمریکا و کانادا با توجه به کمبود مهندس در این رشته، شرایط سخت کار و همچنین گرانی انرژی و مواد معدنی بازار کار بسیار خوبی دارد.

حقوق و درآمد رشته مهندسی معدن:

مهندسان معدنی که در سازمان های دولتی استخدام می شوند، مطابق با قانون مدیریت خدمات کشوری حقوق دریافت می کنند. مهندس معدنی هم که در بخش خصوصی فعال است، با توجه به میزان مهارت، توانمندی ، تجربه و نوع توافق صورت گرفته با کارفرما، درآمدهای مختلفی دارد. البته نوع کار و بخشی که مهندس معدن در آن مشغول به کار می شود نیز در میزان درآمد او تاثیرگذار است. به عنوان مثال شرایط کار و درآمد در شرکت هایی که در حوزه راهسازی فعالیت می کنند با شرکت هایی که در کار اکتشاف و استخراج معادن هستند، متفاوت است.
در جدیدترین پژوهش صورت گرفته در اواخر سال ۱۳۹۲ توسط تعدادی از متخصصان شغلی کشور، گروه های مختلف شغلی از نظر درآمدی مورد بررسی قرار گرفته اند. بر این اساس متوسط حقوق و درآمد مهندسان معدن در سمت های مختلف شغلی و در رده های مختلف سازمانی (کارشناس، سرپرست و مدیر) استخراج شده است. برخی از سمت هایی که در این پژوهش در نظر گرفته شده اند شامل مهندس معدن، کارشناس استحراج، مسئول حفاری، سرپرست معدن، مدیر اکتشاف و … می باشند که یک مهندس معدن می تواند در هر یک از آنها استخدام شده و فعالیت نماید.
برای مهندس معدن در هر سمت و در هر رده سازمانی حداقل، حداکثر و متوسط درآمد ماهیانه ذکر شده است. به عنوان مثال مهندسان معدنی که در سمت کارشناس استخراج در رده کارشناس کار می کنند، در اواخر سال ۱۳۹۲، حداقل درآمد ۷۸۰۰۰۰ تومان، حداکثر درآمد ۲۰۰۰۰۰۰ تومان و متوسط درآمد ماهیانه ۱۲۰۰۰۰۰ تومان را داشته اند.

چه دانشگاه هایی دانشجوی مهندسی معدن را پذیرش می کنند :

جدول از گاج

ردیف نام دانشگاه شهر
1 دانشگاه ارومیه ارومیه
2 دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
3 دانشگاه تهران تهران
4 دانشگاه زنجان زنجان
5 دانشگاه صنعتی امیرکبیر تهران
6 دانشگاه شاهرود شاهرود
7 دانشگاه شهید باهنر کرمان کرمان
8 دانشگاه صنعتی ارومیه ارومیه
9 دانشگاه صنعتی اصفهان اصفهان
10 دانشگاه صنعتی همدان همدان
11 دانشگاه صنعتی بیرجند بیرجند
12 دانشگاه صنعتی سهند تبریز
13 دانشگاه یزد یزد
14 دانشگاه کاشان کاشان
15 دانشگاه لرستان خرم آباد
16 مجتمع آموزش عالی زرند زرند
17 مجتمع آموزش عالی گناباد گناباد
18 دانشگاه بیرجند بیرجند
19 دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان
20 دانشگاه صنعتی اراک اراک
21 دانشگاه ولایت ایرانشهر ایرانشهر
22 دانشگاه ولی عصر رفسنجان
ممکن است شما دوست داشته باشید

نظرت چیه؟

نظرات شما را با جان و دل می خوانیم و پاسخ خواهیم داد . . .